Zdravstveni Centar Užice - Miloša Obrenovića 17, Telefoni: +381-31-562-848; +381-31-561-255

KRATAK ISTORIJAT RAZVOJA PATRONAŽNE SLUŽBE U SVETU I U SRBIJI

Poreklo izraza patronaža nalazimo u latinskom jeziku (patronatus). U starom Rimu „patronus“ je bio patricije, pokrovitelj slobodnjaka i klijenata plebejaca i njihov zaštitnik na sudu. U francuskom jeziku srećemo pojmove „le patron“ i „le patronage“.

„Patronažna sestra“ i „patronažna služba“ postali su popularni pojmovi, ali ovi pojmovi nisu potpuno jasni čak ni zdravstvenim radnicima. Često su sprisutna sasvim proizvoljna tumačenja ovih pojmova, što govori o neskladu izmedju njihovih značenja i delatnosti koja se tim imenom naziva...

Ovi nazivi u stranoj literaturi mogu se naći samo kod Rusa: „patronažaja sestra“ i „patronažoe obeluživanie“. Ovaj profil kadrova u drugim evropskim zemljama naziva se drukčije: u Engleskoj- „visiting nurse“ ili „public health nurse“, u Francuskoj- „la visiteuse d hugiene“ i „L infirmiere“, a u Španiji- „la visitadora sanitaria“.

Kao što se vidi, u nazivima ovog profila kdarova dominira reč „visite“ (poseta), što odredjuje i ulogu tih sestara, to jest rad u porodici.

Prvi organizovani sistemi kućnih poseta nastali su u Engleskoj 1816. godine. U Londonu je bio osnovan Comittie of benevolent Ladies-negovateljica, koje su posećivale bolesnu decu po kućama, a 1862. godine u Mančesteru- The Ladies health societu of Manchester, koji je imao za cilj da podučava ljude o telesnom, socijalnom, moralnom i religioznom ustrojstvu.

Medjutim, profesija medicinske sestre datira tek od 1860. godine kada je prva medicinska sestra Florens Nithtindale osnovala prvu školu za civilne sestre u St. Thomas Hospital u Londonu...

Kada je u drugoj polovini 19. veka izala prva generacija školovanih patronažnih sestara, tada je Florens Nithtindale napisala uputstva za rad terenskih sestara, koja su bila „prožeta etičkom i pedagoškom idejnošću“, a koja i danas vrede u celosti. Ona je tada govorila:

„Terenska sestra mora biti zdravstveni misionar. Zato mora biti školovana. Njena služba nije ni davanje materijalne pomoći, ni lekarska služba, a ne znači ni vršenje unosne privatne prakse. Ona mora negovati po uputstvima lekara i pre svega paziti da ne ometa lečenje. Mora biti porodična prijateljica, a ne naredbodavka...“

Tako je Florens Nithtindale udarila temelje profesije medicinske sestre...

U Ljubljani je 1907. godine otvoren prvi antituberkulozni dispanzer na prostorima bivše Jugoslavije. Slovenka Angela Baškin diplomirala je kao civilna medicinska sestra u Beču, a potom se i stručno osposobila za terensku zaštitnu sestru. Ona je 27. januara 1919. godne, kako je zapisano „dobila prvi dekret o namenovanju za terensku sestru u Jugoslaviji i radila je monovalentno na zaštiti majke i deteta i smatra se kao predhodnica današnjih patronažnih sestara Jugoslavije.“

Pre Prvog svetskog rata Srbija nije imala medicinski fakultet. Takodje, nije imala ni jednu školu sa medicinske sestre

U Beogradu je 1920. godine otvoren Medicinski fakultet, a u toku 1921. godine osnovana je i  otvorena  i prva škola za medicinske sestre pod nazivom Škola za nudilje. Ova škola obrazovala je medicinske sestre za dvojaku ulogu: za rad u bolnicma i za socijalno-medicinski rad u narodu...

MEDICINSKE SESTRE-TEHNIČARI

~ NEKAD~

~ U Okružmnoj Bolnici u Užicu 102 godine od osnivanja, tačnije 1951. godine, počinju da rade prve školovane medicinske sestre –njih tri: Lela (Đukić) Majstorovič; Branka Ilić; Mila Bogdanović.

~ 1953 godine zasnovalo je radni odnos još pet medicinskih sestara: Milevica Cvijanović; Olgica Košarević; Stanija Novaković; Divna Pavićević i Milica Jaraković .

~ Dežurale su od 14-07 h narednog dana, a najčešće ostajale i posle dežurstva do 14 h. Poslove su obavljale u teškim uslovima sa mnogo ljubavi prema profesiji .

MEDICINSKE SESTRE -TEHNIČARI

~DANAS~

~ Bolnica u Užicu ima zaposlenih 85 VMS  i 705 medicinskih sestara sa srednjom stručnom spremom.

Porast opšteg obrazovanja stanovništva i podizanje nivoa u svim strukturama ,obavezuje medicinske sestre na veću pripremu za rad ,kako bi mogle da ostvaruju svoje zadatke kao kompetentni i prihvaćeni stručnjaci u svom delokrugu rada .

Dobar kvalitet u radu zdravstvenih radnika mora da nađe odraz i u opštem zdravlju građana ,kao i u njihovoj obučenosti da zdravlje čuvaju,unapređuju i da na odgovarajući način sami sebi pomažu kad za to postoji potreba .

DELOKRUG  RADA  MEDICINSKIH  SESTARA U  BOLNICI:

1. NEGOVANJE  PACIJENTA

2. EVIDENTIRANJE VITALNIH FUNKCIJA I DRUGIH POKAZATELJA ZDRAVLJA

3. VRŠENJE NADZORA

4. ZBRINJAVANJE PACIJENATA

5. HRANJENJE

6. DAVANJE PROPISANE  TERAPIJE

7. UZIMANJE BIOLOŠKOG MATERIJALA

8. PLANIRANJE  PROPISANIH AKTIVNOSTI

9.PRIPREMA  PACIJENTA  ZA MEDICINSKI  TRETMAN

10.UČENJE O  ZDRAVLJU